Thông tin sản phẩm
Với nhiều nhà máy dệt nhuộm, giấy hay mực in, nỗi đau lớn nhất không nằm ở chỉ số trên giấy mà nằm ở màu nước thải vẫn còn nguyên sau khi đã chạy đủ keo tụ. Nước ra bể vẫn đục màu, bông keo nổi lềnh bềnh rồi tan, hồ sơ xả thải cứ treo lơ lửng. Lúc này câu hỏi thường không phải là mua thêm hóa chất nào cho rẻ, mà là làm sao nhìn thấy nước trong lại trước khi quyết định nhập số lượng lớn.
- Dạng: dung dịch lỏng, polymer cation gốc Dicyandiamide-Formaldehyde condensate
- Tên thường gọi: chất khử màu DCD, chất phá màu, polymer khử màu, water decoloring agent CW-05
- Dùng cho: nước thải dệt nhuộm, nước thải giấy và carton, nước thải mực in, khu công nghiệp có nước thải lẫn màu hòa tan
- Công dụng chính: khử màu, giảm độ màu và COD, hỗ trợ keo tụ tạo bông để lắng trong hơn
- Xuất xứ và cấp dùng: Trung Quốc, cấp công nghiệp
- Quy cách nguyên tắc: Can, Phuy, IBC 1000L, Tank, Xe bồn
- Cách dùng nguyên tắc: pha loãng rồi châm định lượng, chạy test mẫu jar-test để chọn liều theo nước thực tế của từng nhà máy
- Bảo quản: nơi khô ráo thoáng mát, tránh nắng trực tiếp
Nước thải còn màu, COD cao mà keo tụ thường chưa tới
Người làm vận hành lâu năm đều quen cảnh này. Nước thải dệt nhuộm mang màu hòa tan của thuốc nhuộm hoạt tính, nước giấy lẫn màu của bột giấy và mực in cũ, nước mực in thì đậm đặc và khó lắng. Những loại màu hòa tan này không nằm ở dạng hạt lơ lửng thông thường nên phèn hay PAC đơn thuần nhiều khi chỉ làm nước bớt đục chứ màu vẫn trơ ra đó. Tăng liều keo tụ lên thì bùn nhiều, chi phí đội lên, mà màu vẫn không đi hết.
Điểm khó thứ hai là mỗi nhà máy một kiểu nước. Cùng là dệt nhuộm nhưng xưởng nhuộm cotton khác xưởng nhuộm polyester, cùng là giấy nhưng giấy carton dùng giấy tái chế khác hẳn giấy trắng nguyên sinh. Vì vậy kinh nghiệm thực tế của các tổ vận hành là thứ gì chưa thấy bằng mắt trên chính mẫu nước của mình thì chưa nên chốt. Một buổi test mẫu nhỏ với vài cốc thủy tinh, cho hóa chất vào khuấy theo đúng quy trình jar-test, nhìn màu nước chuyển từ đậm sang nhạt dần, bông keo gom lại rồi lắng xuống, thường có sức thuyết phục hơn nhiều trang tài liệu.
Với nước thải lẫn màu hòa tan, nguyên tắc nên giữ là test trên chính mẫu nước của mình trước, thấy nước trong rồi mới bàn tới quy cách Can, Phuy hay IBC.
Dung dịch khử màu gốc DCD là gì
Nói ngắn gọn, đây là dung dịch polymer cation được ngưng tụ từ Dicyandiamide và Formaldehyde, trong ngành hay gọi là DCD-Formaldehyde condensate. Tên thương mại quen thuộc trên thị trường là water decoloring agent CW-05. Ở dạng lỏng trong suốt, sản phẩm được thiết kế riêng cho xử lý nước thải có màu, khác hẳn với thứ bột DCD mà nhiều người từng nghe trong ngành keo hay bo mạch.
Chỗ dễ nhầm nhất nằm ở hai mã CAS. DCD dạng bột có công thức C2H4N4, mã 461-58-5, là tinh thể rắn màu trắng, dùng trong epoxy hay vật liệu khác chứ không phải để khử màu nước thải. Còn dung dịch khử màu là polymer đã qua ngưng tụ, mã 55295-98-2, dạng lỏng, nhiệm vụ chính là bắt màu hòa tan trong nước thải dệt nhuộm, giấy và mực in. Nhớ ranh này thì khi tìm hàng hay đọc tài liệu kỹ thuật sẽ không bị lẫn sang mặt hàng bột.
Về mặt cơ chế, polymer cation mang điện tích dương nên hút tốt các hạt màu mang điện tích âm vốn lơ lửng bền trong nước thải nhuộm. Khi gặp nhau, chúng trung hòa điện tích, gom thành cụm lớn dần rồi tạo bông keo lắng xuống cùng hệ keo tụ phía sau. Nhờ vậy độ màu giảm xuống trông thấy, COD cũng hạ theo vì một phần chất hữu cơ gây màu đã bị kéo ra khỏi nước, còn bông keo thì chắc và dễ lắng hơn so với chỉ dùng keo tụ đơn lẻ.
Dùng cho nước nào và hiệu quả nhìn thấy thế nào
Với nước thải dệt nhuộm, đây là sân nhà của sản phẩm. Nước nhuộm thường đậm màu, đổi màu theo mẻ vải, có lúc xanh chàm, có lúc đỏ nâu, kèm COD cao và pH trồi sụt theo công đoạn giặt tẩy. Cách làm thực tế là lấy mẫu nước đầu vào của chính xưởng, chạy jar-test với liều tăng dần, quan sát màu nhạt đi ở cốc nào và bông keo ở cốc đó có gom chắc không. Cốc đạt là cốc mà mắt thường thấy nước trong lên rõ, bông to và lắng nhanh, chứ không cần đọc chỉ số ngay lúc test.
Với nước thải giấy và carton, nhất là các nhà máy dùng giấy tái chế, màu nước thường là màu nâu xám lẫn bột mịn và mực in cũ trôi ra. Polymer khử màu giúp gom phần màu hòa tan mà hệ keo tụ hiện hữu xử lý chưa hết, để nước sau lắng trong hơn và bùn ép nhẹ nhàng hơn. Với xưởng mực in, nước thải đậm đặc thành từng đợt theo ca rửa trục, test mẫu càng quan trọng vì nồng độ màu giữa các mẻ chênh nhau lớn, liều của mẻ nhạt không thể bê nguyên sang mẻ đậm.
Cần nói rõ một điều cho công bằng. Bài này không hứa con số phần trăm khử màu hay mức COD cụ thể, vì những con số đó chỉ có nghĩa khi gắn với đúng mẫu nước, đúng liều và đúng quy trình của từng nhà máy. Thứ mà test mẫu cho được là cảm nhận trực quan và có cơ sở: màu nhạt đi bao nhiêu cấp mắt thường, bông keo có chắc không, nước sau lắng có đạt cảm quan để đi tiếp công đoạn sau không. Khi ba điểm đó đạt trên chính mẫu nước của mình, việc bàn tiếp về lưu lượng châm và quy cách bồn mới chắc chân.
Khách muốn hiểu sâu thêm về nền keo tụ phía sau có thể đọc thêm các bài tham khảo trong shop: Công nghệ xử lý nước thải dệt nhuộm, Keo tụ tạo bông trong xử lý nước cấp và Keo tụ tạo bông là gì. Đọc theo thứ tự này sẽ thấy mạch rõ: nước màu cần khử màu trước, rồi keo tụ tạo bông mới phát huy hết lực.
Phân biệt DCD lỏng với DCD bột và với PAC phèn
Vì tên gọi đều có chữ DCD nên nhiều người mới tiếp xúc hay tưởng bột và lỏng là một, chỉ khác dạng đóng gói. Thực tế đây là hai mặt hàng khác nhau từ gốc. DCD bột là monomer tinh thể, công thức C2H4N4, mã 461-58-5, phục vụ các ngành vật liệu và hóa chất khác. Dung dịch khử màu là polymer condensate từ DCD và Formaldehyde, mã 55295-98-2, dạng lỏng, sinh ra để xử lý màu trong nước thải. Mua nhầm bột về pha vào bể màu thì coi như đi sai đường ngay từ đầu, nên khâu hỏi hàng cần nói rõ mình cần dung dịch khử màu dạng lỏng cho xử lý nước.
| Tiêu chí | Dung dịch khử màu DCD | PAC | Phèn nhôm phèn sắt |
|---|---|---|---|
| Đối tượng chính | Màu hòa tan trong nước dệt nhuộm, giấy, mực in | Độ đục, hạt lơ lửng, một phần màu và hữu cơ | Độ đục và hạt lơ lửng trong nước cấp và thải nhẹ |
| Cơ chế | Polymer cation trung hòa điện tích hạt màu rồi gom bông | Keo tụ bằng nhôm, tạo bông hydroxit quét hạt bẩn | Keo tụ truyền thống, tạo bông xốp lắng tự nhiên |
| Cách phối hợp | Đi trước hoặc song song để phá màu, để lại phần lắng cho keo tụ | Làm keo tụ chính, nhận nước đã phá màu thì nhẹ tải hơn | Làm nền khi nước nhẹ, nước màu nặng thì cần thêm khử màu |
| Khi nào nên test | Nước còn màu dù đã chạy keo tụ đủ liều | Nước đục, bông nhỏ, lắng chậm | Nước đầu vào nhẹ, cần phương án tiết kiệm |
Nhìn vào bảng trên sẽ thấy ba món không đá nhau mà bổ cho nhau. Dung dịch khử màu chuyên trị phần màu hòa tan cứng đầu, PAC làm keo tụ chính gom hạt lơ lửng, còn polymer trợ lắng cation hay anion đứng cuối để làm bông chắc và lắng nhanh. Nhiều tổ vận hành chạy combo khử màu đi trước, PAC theo sau, polymer châm cuối, rồi chỉnh liều từng món qua jar-test cho tới khi vừa mắt. Ai đã quen với PAC Ấn Độ trắng, PAC vàng chanh, PAC Trung Quốc vàng nghệ hay PAC Việt Trì, cùng polymer cation C-1492 và anion A1110, thì việc ghép thêm chất khử màu vào dây chuyền hiện có khá thuận tay vì không phải đập hệ cũ đi làm lại.
Cách dùng, test mẫu, bảo quản và an toàn
Cách dùng theo nguyên tắc chung là pha loãng dung dịch rồi châm định lượng vào dòng nước thải, vị trí châm thường đặt trước bể keo tụ tạo bông để polymer có thời gian tiếp xúc với hạt màu. Bài này không nêu liều miligam trên lít cụ thể vì liều sống chết theo mẫu nước, theo lưu lượng và theo mục tiêu màu đầu ra của từng nhà máy. Con đường chắc nhất vẫn là jar-test: chuẩn bị dãy cốc với liều tăng dần, khuấy nhanh rồi khuấy chậm theo đúng nhịp vận hành, để lắng rồi so màu và độ chắc của bông. Liều của cốc đẹp nhất chính là điểm khởi đầu để chạy thử trên bể thật, sau đó tinh chỉnh theo ca ngày và ca đêm.
- Lấy mẫu nước đầu vào đúng ca xả đậm màu nhất để test, tránh lấy lúc nước pha loãng rồi suy liều nhẹ.
- Pha loãng dung dịch theo hướng dẫn của nhà cung cấp rồi châm vào dãy cốc với liều tăng dần.
- Khuấy nhanh cho phân tán đều, khuấy chậm cho gom bông, để lắng rồi quan sát màu nước và bông keo.
- Chốt liều ở cốc có nước trong nhất và bông chắc nhất, mang liều đó chạy thử trên bể rồi chỉnh tiếp.
Về bảo quản, giữ các Can, Phuy và bồn IBC nơi khô ráo thoáng mát, tránh nắng trực tiếp, đậy kín sau mỗi lần lấy hàng để tránh lẫn tạp. Khu vực kho nên thông gió tốt, xếp bồn ngay ngắn trên nền cứng để xe nâng lấy hàng an toàn. Khi thao tác, anh em vận hành mang đầy đủ găng tay, kính và khẩu trang chống hơi hóa chất như với mọi hóa chất xử lý nước công nghiệp khác, tránh để dung dịch bắn vào mắt và da. Lỡ dính thì rửa nhiều bằng nước sạch theo thói quen an toàn chung của nhà máy.
Câu hỏi thường gặp
Dung dịch khử màu gốc DCD thực chất là gì
Là dung dịch polymer cation ngưng tụ từ Dicyandiamide và Formaldehyde, tên thương mại hay gặp là water decoloring agent CW-05, mã 55295-98-2. Sản phẩm dạng lỏng, dùng để khử màu nước thải dệt nhuộm, giấy và mực in, đồng thời hỗ trợ keo tụ tạo bông cho nước lắng trong hơn.
Sản phẩm này khác DCD bột thế nào
DCD bột là monomer tinh thể trắng, công thức C2H4N4, mã 461-58-5, dùng trong các ngành vật liệu khác chứ không phải để khử màu nước thải. Dung dịch khử màu là polymer dạng lỏng, mã 55295-98-2, chuyên cho xử lý nước màu. Hai mã hàng khác nhau hoàn toàn, khi hỏi mua cần nói rõ cần dạng lỏng cho xử lý nước.
Dùng được cho nước thải nào
Hợp nhất với ba dòng nước màu nặng là dệt nhuộm, giấy và carton dùng giấy tái chế, cùng mực in. Các khu công nghiệp có nước thải lẫn màu hòa tan mà keo tụ thông thường xử lý chưa hết cũng là đối tượng nên test. Nước đầu vào càng đậm màu theo mẻ thì càng nên test riêng từng mẻ.
Liều dùng bao nhiêu là đủ
Không có một con số chung cho mọi nhà máy vì liều phụ thuộc vào độ màu, lưu lượng và mục tiêu đầu ra. Cách làm đúng là pha loãng rồi chạy jar-test trên chính mẫu nước của mình với liều tăng dần, chốt ở cốc có nước trong nhất và bông keo chắc nhất, sau đó mang ra bể thật chạy thử và chỉnh tiếp theo ca vận hành.
Khác PAC và phèn ra sao, có thay thế được không
Chất khử màu chuyên trị màu hòa tan bằng cơ chế polymer cation, còn PAC và phèn là keo tụ gom hạt lơ lửng và độ đục. Thực tế hai nhóm bổ cho nhau chứ không thay nhau: khử màu đi trước để phá màu, PAC và phèn làm keo tụ chính, polymer trợ lắng chốt bông phía sau. Nước còn màu dù đã đủ keo tụ là tín hiệu nên ghép thêm khử màu.
Bảo quản Can Phuy IBC thế nào cho bền
Để nơi khô ráo thoáng mát, tránh nắng trực tiếp, đậy kín sau mỗi lần lấy hàng. Kho thông gió tốt, bồn đặt trên nền cứng để xe nâng thao tác an toàn. Khi thao tác mang găng tay, kính và khẩu trang, giữ thói quen an toàn hóa chất chung của nhà máy.
Chốt lại, với nước thải còn màu thì mắt thấy vẫn là thước đo đáng tin nhất ở bước đầu. Một buổi test mẫu tử tế trên chính nước của xưởng, nhìn màu nhạt đi, bông gom chắc, nước sau lắng trong lên, sẽ trả lời gần hết những băn khoăn về liều và quy cách. Khi mẫu đã đạt, việc chọn Can cho đợt thử đầu hay IBC cho chạy dài hơi chỉ còn là bài toán ca kíp và kho bãi, nhẹ nhàng hơn nhiều so với chốt hàng khi chưa thấy gì.
