PAC xử lý nước thải dệt nhuộm: liều, pH, kết hợp polymer

Vì sao pH và liều PAC quyết định màu nước thải dệt nhuộm

Nước thải dệt nhuộm là một trong những dòng nước thải công nghiệp khó xử lý nhất. Mỗi ca nhuộm, pH có thể dao động từ 8,2 lên 9,6, trong khi độ màu có thể đạt 200–2000+ Pt-Co tùy loại thuốc nhuộm sử dụng (S1, S3). Trong bối cảnh đó, việc chọn chất keo tụ và xác định liều lượng chính xác không chỉ là quyết định kỹ thuật — nó trực tiếp ảnh hưởng đến việc nhà máy đạt hay không đạt QCVN 13:2015/BTNMT, cột B, ngưỡng màu ≤ 150 Pt-Co (S20). PAC (poly aluminium chloride) 31% là chất keo tụ đã được tiền polyme hóa, chứa phức chất đa nhân nhôm lớn — đặc biệt là ion Al₁₃ Keggin Al13O4(OH)24(H2O)12^7+ — cho phép trung hòa điện tích gốc sulfonate –SO₃⁻ của thuốc nhuộm reactive ngay lập tức (S1, S7, S10). Với cửa sổ pH làm việc rộng 6,0–8,5, PAC ít nhạy hơn nhiều so với phèn nhôm (cửa sổ chỉ 6,5–7,5) khi pH nước thải đầu vào thay đổi theo từng ca (S1, S8). Tại nhà máy dệt nhuộm KCN Nhơn Trạch (Đồng Nai), công suất 2.000 m³/ngày, jar-test cho thấy PAC 31% ở liều 150 mg/L kết hợp polymer anioni PAM 1,2 mg/L, pH 6,0–6,8, lắng 40 phút, giúp độ màu giảm từ 450 xuống 36 Pt-Co (92%), COD từ 780 xuống 215 mg/L (72,4%) — và đạt ngưỡng QCVN 13 cột B ngay từ ngày đầu vận hành (S1). Bài này tổng hợp dữ liệu thực tế từ case study nhà máy, nghiên cứu học thuật và thông số kỹ thuật PAC, để giúp kỹ sư ETP, nhân viên thu mua và chủ đầu tư xác định liều PAC, cửa sổ pH và cách kết hợp polymer PAM cho nước thải dệt nhuộm — không kêu gọi mua trực tiếp, chỉ cung cấp kiến thức để quyết định (S1, S5, S10–S20).

Vấn đề khách: Nước thải dệt nhuộm khó xử lý ở đâu

Nước thải dệt nhuộm mang các đặc điểm đòi hỏi quy trình xử lý riêng biệt. Dưới đây là ba rào cản chính mà nhà máy dệt nhuộm thường gặp.

Màu, COD, TSS cao; thuốc nhuộm reactive khó keo tụ

Nước thải sau công đoạn nhuộm thường có độ màu 200–2000+ Pt-Co, tùy vào loại thuốc nhuộm và công đoạn (S3). Thuốc nhuộm reactive (ví dụ Reactive Blue 19/21, Reactive Red 195, Reactive Black 5) chứa gốc sulfonate –SO₃⁻, tạo điện tích âm mạnh, khiến các hạt màu không dễ phân tán và khó được keo tụ bằng chất keo tử thông thường (S18). Nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy PAC có thể xử lý màu >94% đối với các loại nhuộm reactive này (S18). Ngoài màu, COD và TSS cũng ở mức cao. Tại case study Nhơn Trạch, COD đầu vào đo được 780 mg/L, độ màu 450 Pt-Co (S1). Việc không xử lý triệt để sẽ làm nhà máy vi phạm ngưỡng QCVN 13:2015/BTNMT (cột B: màu ≤ 150 Pt-Co, COD ≤ 150 mg/L, pH 6–9) (S20).

pH dao động theo ca nhuộm; phèn nhôm cửa sổ hẹp dễ lệch

pH nước thải dệt nhuộm không ổn định. Tại Nhơn Trạch, pH dao động 8,2–9,6 theo từng ca nhuộm (S1). Khi pH thay đổi, chất keo tụ truyền thống như phèn nhôm — có cửa sổ pH làm việc hẹp, chỉ 6,5–7,5 — dễ lệch mục tiêu. Rõ ràng, pH lệch chỉ 0,5 đã làm hiệu suất loại màu giảm khoảng 10% (S2). PAC đã được tiền polyme hóa, basicity 40–90%, tiêu thụ ít hơn 50–70% độ kiềm của nước so với phèn nhôm, giúp giữ pH ổn định trong dải 6,5–7,5 ngay cả khi pH đầu vào dao động (S1, S10). Điều này giảm chi phí châm NaOH hoặc HCl để điều chỉnh pH trước khi keo tụ.

Mục tiêu đạt QCVN 13:2015/BTNMT và ZDHC Level 1

Nhà máy dệt nhuộm, đặc biệt là FDI xuất khẩu, phải đáp án hai yêu cầu đồng thời: QCVN 13:2015/BTNMT (tiều chuẩn về nước thải dệt nhuộm, cột B: màu ≤ 150 Pt-Co, COD ≤ 150 mg/L, pH 6–9) và ZDHC MRSL v3.1 Level 1 cho hóa chất sử dụng trong quy trình (S2, S20). PAC bột 30–31% của một số nhà cung cấp đã đạt chứng nhận ZDHC Level 1 (TÜV Rheinland CSR #248162921-05), phù hợp cho nhà máy FDI đang chuẩn bị kiểm toán (S2).

Tổng quan PAC: Cơ chế và vì sao hợp nước thải dệt nhuộm

PAC viết tắt của poly aluminium chloride, mã CAS 1327-41-9, là hợp chất nhôm đã được tiền polyme hóa (S3, S4). Không giống như phèn nhôm keo tụ đơn nhân, PAC chứa các phức chất đa nhân nhôm lớn, đặc biệt là ion Al₁₃ Keggin Al13O4(OH)24(H2O)12^7+, có điện tích dương cao (7+), cho phép trung hòa ngay các hạt màu mang điện tích âm của thuốc nhuộm reactive (S1, S7, S10).

PAC là gì: phân loại PAC bột 31% vs PAC lỏng 17%

PAC có hai dạng phổ biến trên thị trường Việt Nam:

Tiêu chí	PAC bột 31%	PAC lỏng 17%
Dạng	Bột vàng chanh / trắng ngà	Dung dịch lỏng
Al₂O₃	~30–31%	~10–17%
Basicity	40–90%	60–75%
pH dung dịch 1%	3,5–5,0	—
Quy cách	Bao 25 kg/bao PE 2 lớp	Thùng/Iso Tank
Hạn sử dụng	12 tháng	Theo COA từng lô

Nguồn: S2, S3, S4. PAC bột 31% có nồng độ nhôm cao hơn, dễ vận chuyển và kho lưu trữ dài hạn (12 tháng từ ngày sản xuất), phù hợp với nhà máy có hệ thống pha dung dịch riêng. PAC lỏng 17% tiết kiệm bước pha nhưng khó bảo quản lâu dài và chi phí vận chuyển cao hơn do vận chuyển nước (S3, S4). Nhà máy có thể tra cứu và chọn sản phẩm PAC phù hợp qua các thẻ sản phẩm sau: PAC Ấn Độ trắng, PAC vàng chanh, PAC Việt Trì 31% và PAC Trung Quốc vàng nghệ 25kg/bao. Bài viết này thuộc danh mục Xử lý nước thải công nghiệp.

Label	Giá trị	Nguồn
CAS	1327-41-9	S3, S4
Dạng	Bột vàng chanh / trắng ngà, bao 25 kg/bao PE 2 lớp	S2, S1
Al₂O₃	~30–31% (bột); ~10–17% (lỏng)	S2, S3
Basicity (độ kiềm hóa)	40–90% (bột); 60–75% (lỏng 17%)	S3, S4
pH dung dịch 1%	3,5–5,0	S3, S4
Chất không tan	≤0,5%	S3
Cl⁻	≤8%	S3
Cửa sổ pH làm việc	6,0–8,5	S1
Tiêu chuẩn	QCVN 40:2025/BTNMT; ZDHC MRSL v3.1 Level 1 (TÜV Rheinland CSR #248162921-05)	S2, S1
Hạn sử dụng	12 tháng từ ngày sản xuất	S4
Bảo quản	Khô ráo, thoáng mát, <70% độ ẩm kho, tránh nắng trực tiếp	S4

Việc lựa chọn dạng PAC phù hợp phụ thuộc vào hệ thống xử lý của từng nhà máy. Nhà máy đã có thiết bị pha dung dịch có thể ưu tiên PAC bột 31% chi phí thấp hơn và bảo quản dễ dàng; nhà máy muốn tiết kiệm bước vận hành có thể xem xét PAC lỏng 17% (S3, S4).

Cơ chế keo tụ: tiền polyme hóa, Al₁₃, ít tiêu thụ kiềm

PAC khác phèn nhôm ở chỗ đã trải qua quá trình tiền polyme hóa, tạo ra các phức chất nhôm đa nhân lớn thay vì chỉ ion Al³⁺ đơn (S1, S7, S10). Ion Al₁₃ Keggin Al13O4(OH)24(H2O)12^7+ có điện tích dương lớn, trung hòa điện tích âm của gốc sulfonate –SO₃⁻ trên phân tử thuốc nhuộm reactive, khiến các hạt màu kết tụ thành bông keo lớn, dễ lắng (S1, S10). Vì PAC đã tiêu thụ một phần độ kiềm trong quá trình sản xuất (basicity 40–90%), nó chỉ cần ít hơn 50–70% độ kiềm của nước thải so với phèn nhôm để đạt cùng hiệu suất keo tụ (S10). Điều này giúp pH nước thải sau xử lý ổn định hơn, giảm chi phí bổ sung NaOH hoặc vôi.

PAC khử màu reactive dye 90–95% vs phèn nhôm 55–70%

Đối với thuốc nhuộm reactive, PAC cho hiệu suất khử màu cao hơn đáng kể so với phèn nhôm. Tại case study Nhơn Trạch, PAC 31% 150 mg/L giúp màu giảm từ 450 xuống 36 Pt-Co (hiệu suất 92%), trong khi phèn nhôm 400 mg/L chỉ giảm màu từ 450 xuống 132 Pt-Co (hiệu suất 70,7%) (S1). Nghiên cứu học thuật cũng cho thấy PAC khử màu reactive dye 90–95%, so với 55–70% của phèn nhôm, nhờ cơ chế trung hòa gốc sulfonate của Al₁₃ Al13O4(OH)24(H2O)12^7+ (S1, S10).

Liều PAC theo từng loại nước thải dệt nhuộm (bảng định hướng)

Không có liều PAC cố định áp dụng cho mọi nhà máy dệt nhuộm. Liễu phụ thuộc vào độ màu ban đầu, pH, COD và công đoạn sản xuất. Dưới đây là bảng định hướng tổng hợp từ nhiều nguồn thực tế (S2, S3, S5).

Bảng liều định hướng theo công đoạn dệt (4 loại)

Loại nước thải	Đặc trưng độ màu & thuốc nhuộm	pH tối ưu	Liều PAC bột 31% (mg/L)	Hiệu suất loại màu dự kiến
Nước thải giặt/tẩy	Màu nhẹ, nhiều chất hoạt động bề mặt	6,0–8,0	50–150	80–90%
Nước thải nhuộm màu cơ bản	Màu trung bình (direct, disperse nhẹ)	6,5–7,5	100–300	85–92%
Nước thải nhuộm màu đậm/phức tạp	Màu đậm đặc, thuốc nhuộm reactive khó tan	6,0–7,0	200–450	88–95%
Nước thải tổng hợp ETP	Hỗn hợp toàn nhà máy sau bể điều hòa	6,5–7,8	80–250	85–92% (đạt QCVN cột B)

Nguồn: S3. Theo Dongachem, nhóm nước in và nhuộm có liêu định hướng 100–300 kg/1000 m³ (S5).

Bảng liều theo độ màu ban đầu

Độ màu ban đầu (Pt-Co)	pH tối ưu	Liều PAC bột (mg/L)	Hiệu suất loại màu
Nhẹ: 100–200	6,5–7,5	30–50	85–92%
Đậm đặc: 200–500	6,0–7,0	50–100	88–95%
Rất cao: >500	5,5–6,5	100–150	90–97%

Nguồn: S2.

Dữ liệu thực nghiệm so sánh

Nghiên cứu / Case	Điều kiện	Liều PAC	pH	Kết quả	Nguồn
Case Nhơn Trạch	PAC 31% vs phèn nhôm	150 mg/L	6,5	Màu 450→36 Pt-Co (92%), COD 780→215 mg/L (72,4%)	S1
VJOL	PAC + chất trợ	200 mg/L	7	Màu 85,3%, COD 57,8%, SS 91,4%	S16
CTU 2026	PAC + Polymer 4 mg/L	600 mg/L	6,5	Màu 71,4%, COD 55%	S15
Springer 2020	PAC 300 mg/L	300 mg/L	5–6	Màu 85–95%, COD giảm tới 82%	S10
AIP 2021	Reactive Red 195	3000 mg/L	9	Màu 99,47%	S12
Desalination 2020	Reactive Black 5	200 ppm	5	Màu >98%, COD 80% (tại 300 ppm)	S13

Lưu ý: Liễu chênh lệch giữa các nghiên cứu (ví dụ CTU 600 mg/L so với VJOL 200 mg/L) do COD và độ màu đầu vào khác nhau — không nên áp dụng số liệu chung cho mọi nhà máy (S15, S16).

Cửa sổ pH PAC vs phèn nhôm

Cửa sổ pH là dải pH trong đó chất keo tụ hoạt động hiệu quả nhất. PAC và phèn nhôm có sự khác biệt rõ rệt về mặt này.

Cơ chế PAC giữ pH ổn định

PAC đã được tiền polyme hóa với basicity 40–90%, chứa các phức chất nhôm đa nhân lớn. Khi đưa vào nước thải, PAC tiêu thụ ít hơn 50–70% độ kiềm của nước so với phèn nhôm, giúp pH sau xử lý ổn định trong dải 6,5–7,5 ngay cả khi pH đầu vào dao động 8,2–9,6 (S1, S10). Điều này giảm chi phí châm NaOH hoặc HCl để điều chỉnh pH trước và sau khi keo tụ.

Bảng cửa sổ pH PAC vs phèn nhôm

Chất keo tụ	Cửa sổ pH làm việc	Đặc điểm
PAC 31%	6,0–8,5	Rộng gấp đôi phèn, ít nhạy với biến động pH đầu vào
Phèn nhôm	6,5–7,5	Hẹp, dễ biến động; pH lệch 0,5 → hiệu suất màu giảm ~10%
PAC (học thuật)	4,5–8,0 (IJEE); 5–6 (Springer); 6–7 (VJOL)	Axit–trung tính hiệu quả nhất

Nguồn: S1, S8, S10, S11, S3, S4.

Bảng jar-test Nhơn Trạch: PAC 31% vs phèn nhôm

Chất keo tụ	Liều (mg/L)	pH	Màu sau (Pt-Co)	Hiệu suất màu	COD sau (mg/L)	Hiệu suất COD
Phèn nhôm	300	7,0	168	62,7%	395	49,4%
Phèn nhôm	400	6,8	132	70,7%	348	55,4%
PAC 31%	100	6,5	95	78,9%	310	60,3%
PAC 31%	150	6,5	36	92,0%	215	72,4%
PAC 31%	200	6,5	42	90,7%	225	71,2%
PAC 31%	250	6,3	55	87,8%	260	66,7%

Nguồn: S1. Liều tối ưu: PAC 31% 150 mg/L, pH 6,5. Bông keo PAC xuất hiện sau 3 phút, lắng hoàn toàn sau 20 phút; phèn nhôm sau 6 phút mới xuất hiện bông keo.

So sánh chi phí tổng/m³, không chỉ đơn giá

PAC có đơn giá cao hơn phèn nhôm (20.000–30.000 VND/kg so với 12.000–15.000 VND/kg, chênh lệch khoảng 29%) (S5). Tuy nhiên, khi tính toán chi phí tổng theo m³ nước thải xử lý, PAC 31% có lợi thế rõ rệt nhờ liều thấp hơn, bùn ít hơn và chi phí phụ trợ thấp hơn: - Liễu PAC 150 mg/L vs phèn nhôm 300 mg/L → giảm 50% liều hóa chất keo tụ (S1) - Chi phí keo tụ: PAC chỉ bằng 67 so với chỉ số 100 của phèn nhôm → giảm 33% (S1) - Chi phí PAM: giảm 33% (S1) - Chi phí HCl (điều chỉnh pH): giảm 18% (S1) - Xử lý bùn: PAC 8,2 m³/ngày vs phèn nhôm 10,5 m³/ngày → giảm 22% bùn (S1) Tổng cộng, tổng chỉ số chi phí xử lý bằng PAC 31% thấp hơn phèn nhôm khoảng 33% (S1).

PAC kết hợp polymer anioni PAM: Cơ chế và liều

PAC tạo ra bông keo ban đầu, nhưng bông có thể còn nhỏ và lắng chậm. Polymer anioni (PAM) được dùng làm chất trợ keo tụ để cầu nối các hạt keo, tạo bông lớn hơn và lắng nhanh hơn.

Cơ chế PAC + PAM

PAC trung hòa điện tích hạt màu và tạo bông keo ban đầu. PAM anioni, với chuỗi polymer dài mang điện tích âm, kết nối các bông keo nhỏ thành bông lớn hơn, kết tinh nhanh hơn nhanh hơn và dễ lắng hơn. Kết quả: bông keo lớn hơn 3–5 lần, lắng nhanh hơn 40–70%, và có thể giảm liều PAC 10–20% (S1, S14, S20).

Bảng PAC + polymer theo nghiên cứu

Nghiên cứu / Case	Liều PAC	Liều Polymer	pH	Kết quả	Nguồn
Case Nhơn Trạch	150 mg/L	PAM anioni 1,2 mg/L	6,0–6,8	Bông lớn, lắng 40 phút, màu 36 Pt-Co	S1
CTU 2026	600 mg/L	Polymer 4 mg/L (tối ưu)	6,5	Màu 71,4%, COD 55%; polymer 1→6 mg/L, tối ưu 4 mg/L, quá 5–6 tái ổn định	S15
JPJES 2007	800 ppm	PAM 1 ppm	7,5	COD 65,4%, TSS 67,5%, màu 75,49%	S14
EPJ 2026	60 mg/L	Polymer 2 mg/L	7,2	COD 88,2%, màu 93,5%	S20
HCMUE 2019	—	Polymer anion	—	COD 60,3%, màu 87,3%, TSS 93,2%	S17

Liễu PAM thực tế trong sản xuất thường nằm trong khoảng 1–2 mg/L (case Nhơn Trạch dùng 1,2 mg/L), trong khi nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy tối ưu có thể lên đến 4 mg/L tùy điều kiện nước thải (S1, S15).

Cảnh báo quá polymer (tái ổn định hạt keo)

Liễu polymer vượt mức tối ưu gây hiện tượng "tái ổn định hạt keo": chuỗi polymer dư thừa bao phủ bề mặt bông cặn, tạo điện tích tương tự, lực đẩy tĩnh điện giữa các hạt, khiến bông khó va chạm và lắng chậm hơn, hiệu quả xử lý giảm (S15). Tại CTU, khi liều polymer tăng từ 4 mg/L lên 5–6 mg/L, hiệu suất loại màu từ 71,8% giảm xuống (S15). Do đó, việc xác định liều PAM tối ưu qua jar-test là bắt buộc trước khi áp dụng quy mô lớn.

Thứ tự châm hóa chất

Thứ tự châm hóa chất quyết định thành công của quy trình PAC + PAM: 1. Châm PAC trước, khuấy nhanh (200 rpm/2 phút) để phân tán và tạo bông ban đầu. 2. Chám PAM sau, khuấy chậm (40 rpm/15 phút) để cầu nối bông keo. 3. KHÔNG châm PAC và PAM cùng lúc — sẽ phá hỏng cả hai loại hóa chất (S1).

Jar-test 7 bước xác định liều PAC thực tế

Jar-test là thủ tục bắt buộc trước khi khóa liều bơm định lượng cho hệ thống xử lý nước thải dệt nhuộm. Quy trình chuẩn theo ASTM D2035: khuấy nhanh 150–200 rpm trong 60–90 giây, rồi khuấy chậm 30–40 rpm trong 10–15 phút, sau đó lắng 30 phút; mẫu 500 mL, 3 lần lặp, nhiệt độ 30°C (S1).

7 bước jar-test

1. Lấy mẫu đại diện 500 mL/cốc, 3 lần lặp theo từng ca nhuộm. 2. Đo pH, độ màu, COD của nước thải đầu vào. 3. Chuẩn bị dung dịch PAC 3–5% trong nước sạch. 4. Châm PAC với liều khác nhau (50/100/150/200/250 mg/L) vào các cốc, khuấy nhanh 200 rpm trong 2 phút. 5. Khuấy chậm 40 rpm trong 15 phút, quan sát sự hình thành bông keo. 6. Lắng 30 phút; đo màu, COD, TSS của nước trong trên mặt. 7. Chọn liều tối ưu (màu ≤ 150 Pt-Co, COD đạt mục tiêu), khóa bơm định lượng. Nguồn: S1, S6.

7 lỗi sai thường gặp trước khi khóa bơm

1. Châm PAC và PAM cùng lúc → phá hỏng cả hai loại hóa chất. 2. Tăng liều PAC quá mức → đảo điện tích, nước đục lại (tại Nhơn Trạch, PAC 250 mg/L hiệu suất giảm còn 87,8% so với 92% ở liều 150 mg/L) (S1). 3. Không chỉnh pH trước khi châm PAC → ngoài cửa sổ pH 6,0–8,5, hiệu suất giảm. 4. Mẫu không đại diện (chỉ lấy 1 ca) → liều sai cho ca khác vì pH và màu thay đổi theo ca. 5. Lắng không đủ thời gian (dưới 30 phút) → đánh giá sai hiệu quả thực. 6. Không lặp 3 lần → kết quả không tái lập, không tin cậy. 7. Không ghi thời gian xuất hiện bông keo → bỏ sót dấu hiệu liều quá cao hoặc quá thấp. Nguồn: S1, S15.

Khi nào chạy lại jar-test

- Đổi loại thuốc nhuộm (màu hoặc công thức mới). - Đổi nhà cung cấp PAC (Al₂O₃, basicity khác nhau trên COA). - Thay đổi công suất sản xuất hoặc dung tích bể điều hòa. - Theo mùa (nước thải thay đổi theo thời điểm trong năm). Nguồn: S1.

Khi nào khóa bơm định lượng

Sau 3 ca chạy ổn định, hiệu suất màu và COD đạt ngưỡng mục tiêu (màu ≤ 150 Pt-Co theo QCVN 13 cột B), thì khóa liều bơm định lượng và giám sát định kỳ (S1).

Cách dùng và bảo quản PAC

Cách pha dung dịch PAC

PAC bột 31% nên được pha thành dung dịch 3–5% trong nước sạch, khuấy đều cho tan hoàn toàn trước khi đưa vào hệ thống xử lý. Không nên pha trực tiếp PAC bột vào nước thải thô (S6, S4).

Bảo quản PAC bột

PAC hút ẩm mạnh. Nên bảo quản trong kho khô ráo, thoáng mát, độ ẩm dưới 70%, tránh nắng trực tiếp. Nếu PAC ẩm sẽ vón cục, khó tan và ảnh hưởng đến liều chài chính xác. Hạn sử dụng là 12 tháng từ ngày sản xuất (S4).

An toàn vận hành và thiết bị

pH dung dịch PAC 1% nằm trong khoảng 3,5–5,0 (axit), do đó hệ thống pha và bơm cần dùng vật liệu chống ăn mòn (inox, PVC). Không trộn PAC với bazơ mạnh (S4).

Hỏi đáp (FAQ)

Q1: PAC 31% xử lý nước thải dệt nhuộm liều bao nhiêu? Liễu định hướng từ 50–450 mg/L tùy loại nước thải và độ màu ban đầu: giặt/tẩy 50–150 mg/L, nhuộm màu cơ bản 100–300 mg/L, màu đậm/phức tạp 200–450 mg/L, ETP tổng hợp 80–250 mg/L (S2, S3). Tại case study Nhơn Trạch, liều tối ưu là 150 mg/L (S1). Q2: pH PAC keo tụ là bao nhiêu? Cửa sổ pH làm việc của PAC 31% là 6,0–8,5, rộng gấp đôi phèn nhôm (6,5–7,5). pH của dung dịch PAC 1% là 3,5–5,0 (axit) (S1, S4). Q3: PAC kết hợp polymer PAM thế nào? PAM anioni 1–2 mg/L là liều thực tế phổ biến (case Nhơn Trạch dùng 1,2 mg/L); nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy tối ưu có thể lên đến 4 mg/L (S1, S15). Thứ tự: châm PAC trước, khuấy nhanh; PAM sau, khuấy chậm; không châm cùng lúc (S1). Q4: PAC vs phèn nhôm xử lý màu nước thải: cái nào tốt hơn? PAC có cửa sổ pH rộng hơn (6,0–8,5 vs 6,5–7,5), liều thấp hơn 50% (150 vs 300 mg/L), hiệu suất màu cao hơn (92% vs 70,7%) và chi phí tổng thấp hơn 33% so với phèn nhôm (S1, S5). Tuy nhiên, nhà máy vẫn cần chạy jar-test để xác định liều chính xác. Q5: Jar-test PAC dệt nhuộm làm thế nào? Thực hiện theo 7 bước chuẩn ASTM D2035: lấy mẫu 500 mL, đo chỉ số đầu vào, chuẩn bị dung dịch PAC 3–5%, châm PAC liều khác nhau, khuấy nhanh 200 rpm/2 phút, khuấy chậm 40 rpm/15 phút, lắng 30 phút, chọn liều tối ưu (S1, S6). Q6: Cách pha dung dịch PAC? Pha PAC bột thành dung dịch 3–5% trong nước sạch, khuấy đều, không pha trực tiếp vào nước thải thô (S6, S4). Q7: PAC có đạt ZDHC Level 1 cho nhà máy FDI không? PAC bột 30–31% của một số nhà cung cấp đã đạt ZDHC MRSL v3.1 Level 1 (TÜV Rheinland CSR #248162921-05) và QCVN 40:2025/BTNMT, phù hợp với nhà máy FDI xuất khẩu đang chuẩn bị kiểm toán (S2). Q8: PAC và QCVN 13:2015/BTNMT? QCVN 13:2015/BTNMT cột B quy định màu ≤ 150 Pt-Co, COD ≤ 150 mg/L, pH 6–9. Tại case Nhơn Trạch, PAC 31% 150 mg/L giúp độ màu từ 450 xuống 36 Pt-Co, đạt ngưỡng cột B ngay từ ngày đầu (S1, S20).

Kết bài

PAC 31% là chất keo tụ tiền polyme hóa, có cửa sổ pH làm việc rộng 6,0–8,5, ít nhạy với pH nước thải dệt nhuộm dao động 8,2–9,6 theo ca, và cho hiệu suất khử màu 90–95% đối với thuốc nhuộm reactive — cao hơn phèn nhôm 55–70% (S1, S10). Để sử dụng PAC hiệu quả, nhà máy cần: chọn PAC 31% theo COA (Al₂O₃ ~30–31%, basicity 40–90%), chạy jar-test trước khi áp dụng quy mô lớn, giữ pH trong cửa sổ 6,0–8,5, và kết hợp polymer anioni PAM 1–2 mg/L để bông keo lớn hơn, lắng nhanh hơn (S1, S4, S15). Kỹ sư ETP và nhà quản lý nên tham khảo chuyên gia xử lý nước trước khi thay đổi quy trình keo tụ, đặc biệt là khi đổi thuốc nhuộm, đổi nhà cung cấp PAC hoặc thay đổi công suất bể điều hòa (S1). bài này chỉ cung cấp kiến thức để quyết định, không kêu gọi mua trực tiếp. Nguồn: S1, S5.

Nguồn tham khảo

Dưới đây là danh mục 20 tài liệu nghiên cứu học thuật, case study thực tế và tiêu chuẩn kỹ thuật (S1–S20) làm căn cứ đối soát toàn bộ số liệu trong bài:

Mã	Tiêu đề tài liệu	Loại nguồn	Đường dẫn / DOI	Căn cứ đối soát trong bài
S1	PAC 31% xử lý nước thải dệt nhuộm — Case Study nhà máy KCN Nhơn Trạch	B	https://hoachatlocthien.com/pac-case-study-det-nhuom	Số liệu thực nghiệm Nhơn Trạch: PAC 150 mg/L + PAM 1,2 mg/L, lắng 40 phút, màu giảm 92%, COD giảm 72,4%, pH 6,0–6,8, giảm bùn 42%
S2	PAC Bột Al₂O₃ 30%–31%	B	https://hoachatlocthien.com/danh-muc/hoa-chat/pac/pac-bot	Bảng liều theo độ màu (nhẹ, đậm, rất cao), thông số PAC bột 31%, chứng nhận ZDHC MRSL v3.1 Level 1
S3	PAC xử lý nước thải dệt nhuộm: công đoạn, liều & jar-test	B/C	https://hoachatcoban.net/pac-xu-ly-nuoc-thai-det-nhuom.html	Bảng liều định hướng theo 4 loại nước thải công đoạn, CAS 1327-41-9, Al₂O₃ 30–31%, basicity 40–90%
S4	Hướng dẫn sử dụng hóa chất PAC	C	https://hoachatcoban.net/huong-dan-su-dung-hoa-chat-poly-aluminium-chat-tro-lang-xu-ly-nuoc.html	Thông số pH 1% (3,5–5,0), chất không tan ≤0,5%, bảo quản chống ẩm kho <70%, hạn dùng 12 tháng
S5	PAC xử lý nước thải công nghiệp hiện nay	B	https://dongachem.vn/Tin-tuc/pac-xu-ly-nuoc-thai-1677.html	Định mức liều ngành in nhuộm 100–300 kg/1000m³, đơn giá thị trường PAC 20.000–30.000 đ/kg vs phèn 12.000–15.000 đ/kg
S6	Cách pha PAC trong xử lý nước thải đúng liều lượng	B	https://dongachem.vn/Tin-tuc/cach-pha-pac-trong-xu-ly-nuoc-thai-2151.html	Nồng độ dung dịch pha châm 3–5%, quy trình khuấy tan trước khi châm ETP
S7	Sự khác biệt giữa PAC, phèn nhôm và phèn sắt	B	https://dongachem.vn/Tin-tuc/su-khac-biet-giua-cac-chat-tro-lang-pac-phen-nhom-phen-sat-1225.html	Cơ chế keo tụ phức đa nhân Keggin Al₁₃, khả năng trung hòa điện tích gốc sulfonate
S8	PAC là gì? Ưu và nhược điểm	B	https://dongachem.vn/Tin-tuc/pac-la-gi-1676.html	Dải pH tối ưu 6,0–8,5 rộng gấp đôi phèn nhôm (6,5–7,5), ít tiêu hao độ kiềm
S9	Quy chuẩn quốc gia chất lượng PAC	B/C	https://dongachem.vn/Tin-tuc/quy-chuan-quoc-gia-pac-1229.html	Tiêu chuẩn chất lượng TCVN/JIS K 1475:2006, IS 15573:2005 đối soát hàm lượng Al₂O₃
S10	Characterization of textile dyeing effluent and its treatment using polyaluminum chloride	A	https://link.springer.com/article/10.1007/s13201-020-01204-4	Liều PAC 300 mg/L ở pH 5–6 đạt hiệu suất loại màu 85–95%, giảm COD tới 82%, cơ chế tiêu hao kiềm ít hơn 50–70%
S11	Treatment of textile wastewater by PAC combined with cationic polymer	A	https://doi.org/10.1504/ijee.2018.094138	So sánh hiệu quả kết hợp PAC với polymer cao phân tử
S12	Reactive dye removal from textile wastewater using PAC	A	https://pubs.aip.org/aip/acp/article/2396/1/030007/749629	Khử màu Reactive Red 195: PAC liều cao đạt hiệu suất khử màu 99,47%
S13	Coagulation-flocculation of dye-containing solutions using PAC	A	https://www.deswater.com/DWT_articles/vol_197_papers/197_2020_392.pdf	Xử lý Reactive Black 5: PAC 200 ppm pH 5 loại màu >98%, COD giảm 80% tại 300 ppm
S14	Textile wastewater treatment using PAC and polyacrylamide	A	https://jpjes.pensoft.net/article/108394/	Hiệu quả keo tụ phối hợp PAC và polyacrylamide trong dệt nhuộm
S15	Nghiên cứu xử lý nước thải dệt nhuộm bằng PAC và chất trợ keo tụ	A	https://sj.ctu.edu.vn/ql/docgia/tacpham-6287.html	Thí nghiệm CTU: PAC 600 mg/L + PAM 4 mg/L ở pH 6,5 giảm màu 71,4%, giảm COD 55%
S16	Hiệu quả xử lý nước thải dệt nhuộm bằng keo tụ PAC	A	https://vjol.info.vn/index.php/dhct/article/view/17823	Thí nghiệm VJOL: PAC 200 mg/L ở pH 7 giảm màu 85,3%, COD 57,8%, SS 91,4%
S17	Nghiên cứu ứng dụng PAC trong xử lý nước thải công nghiệp dệt	A	https://sti.vista.gov.vn/tw/Lists/TaiLieuKHCN/DispForm.aspx?ID=284912	Đánh giá tổng quan ứng dụng PAC trong công nghiệp dệt may Việt Nam
S18	Coagulation of reactive dyes in textile wastewater	A	https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S100495411060012X	Nghiên cứu động học keo tụ các loại thuốc nhuộm hoạt tính khó tan
S19	Textile wastewater management: coagulation processes	A	https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S030147972031204X	Tổng quan công nghệ quản lý và xử lý nước thải dệt nhuộm quy mô công nghiệp
S20	QCVN 13:2015/BTNMT — Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp dệt nhuộm	A	https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tai-nguyen-Moi-truong/Thong-tu-77-2015-TT-BTNMT-Quy-chuan-ky-thuat-quoc-gia-ve-nuoc-thai-cong-nghiep-det-nhuom-301548.aspx	Cột B: độ màu ≤ 150 Pt-Co, COD ≤ 150 mg/L, TSS ≤ 100 mg/L, pH 6,0–9,0