Toluen là dung môi phổ biến hiện nay được ứng dụng nhiều trong các ngành công nghiệp cụ thể trong các ngành mỹ phẩm.

Toluen Là Gì? Tính Chất Và Ứng Dụng Phổ Biến

Bạn có từng ngửi thấy mùi hăng đặc trưng của sơn làm móng tay không? Đó chính là mùi của toluen, một loại dung môi hữu cơ được dùng nhiều trong nhiều lĩnh vực công nghiệp. Vậy toluen là gì? Cùng Gia Hoàng tìm hiểu chi tiết trong bài viết này nhé!

Toluen là gì?

Toluen còn được gọi là metylbenzen. Đây là một chất lỏng không màu, có mùi thơm đặc trưng, dễ bay hơi. Toluen là một hợp chất hữu cơ đơn giản, có cấu trúc gồm một vòng benzen gắn với một nhóm methyl (CH3). Công thức hóa học của toluen là C₇H₈.

Cấu trúc của toluen bao gồm vòng benzen (C6H6), trong đó một nguyên tử hydro bị thay thế bằng nhóm methyl (CH3). Vòng benzen là một vòng sáu cạnh gồm các nguyên tử cacbon liên kết nhau bằng các liên kết đôi và đơn xen kẽ.

Toluen có công thức hóa học là C7H8

Tính chất vật lý và hóa học của toluen

Tại điều kiện thường, toluen ở dạng lỏng trong suốt, không màu, có mùi thơm ngọt và mùi hăng đặc trưng, thường liên tưởng đến mùi của dung môi pha sơn.

Chất này dễ bay hơi ở nhiệt độ phòng, điểm sôi là 110.6°C, điểm nóng chảy là -95°C. Trọng lượng riêng của toluen là 0.87 g/cm³, nhẹ hơn nước và không tan trong nước. Tuy nhiên, toluen lại tan tốt trong nhiều dung môi hữu cơ như ethanol, acetone, ether và chloroform. Toluen cũng là chất dễ cháy, khi cháy tạo ra ngọn lửa sáng và muội than. Tính chất này cho thấy toluen có độ nhớt thấp và dễ chảy.

Toluen là một hiđrocacbon thơm, có cấu trúc vòng benzen trong phân tử. Vòng benzen ảnh hưởng lớn đến các tính chất hóa học của toluen.

• Phản ứng thế: Toluen dễ tham gia phản ứng thế electrophilic hơn benzen. Nhóm metyl làm tăng mật độ electron trên vòng benzen, giúp vòng dễ bị tấn công bởi các chất electrophilic. Một số phản ứng thế phổ biến bao gồm:
• Halogen hóa: Khi phản ứng với clo (Cl₂) hoặc brom (Br₂), toluen tạo thành các dẫn xuất halogen.
• Nitrat hóa: Khi phản ứng với axit nitric (HNO₃), toluen tạo thành nitrotoluen.
• Sulfon hóa: Khi phản ứng với axit sunfuric (H₂SO₄), toluen tạo thành axit toluenesulfonic.

Cách điều chế Toluen

Hiện nay có nhiều cách để sản xuất toluen. Một cách là dùng các chất như CaH2, CaCl2, P2O5, CaSO4 hay natri để loại bỏ nước. Hoặc cho benzen tinh khiết phản ứng với CH3Cl, có mặt chất xúc tác AlCl3 hoặc axit lewis, tạo ra toluen và HCl. Công thức phản ứng là: C6H6 + Cl-CH3 → CH3–C6H5 + HCl.

Cách khác là cho benzen phản ứng với clo để tạo ra C6H5Cl và HCl.

Sau đó, cho C6H5Cl phản ứng với natri và CH3Cl để tạo toluen. Công thức phản ứng là: C6H6 + Cl2 → C6H5Cl + HCl; C6H5Cl + CH3Cl + 2Na → C7H8 + 2NaCl.

Dù phương pháp điều chế benzen là đơn giản và tiết kiệm thời gian nhất, nhưng nó không hiệu quả vì benzen cũng là một dung môi tốn kém.

Ngoài ra, phương pháp chưng cất than đá hoặc đầu mỏ để tạo toluen cũng được ưa chuộng.

Phương pháp này giúp sản xuất với số lượng lớn, giảm chi phí sản xuất và tận dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Công dụng của hóa chất Toluen

Toluen là một loại hydrocacbon thơm, được dùng nhiều trong công nghiệp, thường thay thế cho benzen. Toluen được sử dụng nhiều trong các công việc cần chất hòa tan và khả năng bay hơi cao.

• Như trong sản xuất nhựa tổng hợp, sơn ô tô, sơn nội thất, sơn tàu biển. Vì Toluen hòa tan tốt nên nó được dùng để làm keo dán, chất kết dính.
• Nó cũng được dùng làm chất pha loãng, có mặt trong chất tẩy rửa, trong sản xuất benzen, dùng trong ngành thuốc nhuộm, dệt may và nhiều ngành khác.
• Toluen còn được dùng trong sản xuất mỹ phẩm, đặc biệt là nước hoa.
• Ngoài ra, Toluen còn có thể dùng làm chất tẩy rửa, giúp sản xuất thuốc nhuộm, điều chế thuốc nổ TNT và sản xuất mực in.

Toluen có nhiều công dụng trong công nghiệp

Lưu ý khi sử dụng hóa chất Toluen

Khi sử dụng bất kì loại hóa chất nào, người dùng cần chú ý đến mức độ nguy hiểm và tuân thủ các quy định về an toàn

Hóa chất Toluen có nguy hiểm không?

• Khi tiếp xúc với mắt và da có thể gây kích ứng, nếu tiếp xúc lâu dài có thể dẫn đến nghiêm trọng.
• Hít phải Toluen có thể gây đau đầu, buồn ngủ, mất ý thức, ảnh hưởng đến bộ não, có thể gây tổn hại não và có thể dẫn đến tử vong.
• Nuốt phải Toluen là cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong.

Lưu ý khi sử dụng hóa chất Toluen

• Trước khi sử dụng cần trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ. Khi tiếp xúc phải cần rửa kỹ bằng nước đến khi cảm giác dịu dần.
• Lưu trữ hóa chất trong kho có mái che, nơi khô ráo, thoáng mát, tránh nhiệt độ cao hơn 50 độ C vì có thể gây cháy nổ. 
• Để hóa chất ở nơi xa tầm tay trẻ nhỏ.

Kết luận

Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về hóa chất Toluen, đặc tính và công dụng. Hãy theo dõi website Gia Hoàng để có thêm thông tin và nhận nhiều ưu đãi nhé!