Hóa chất
Dung môi công nghiệp
11 Tháng 02, 2026
H2O2 (Hydro peroxit) có công thức cấu tạo H-O-O-H có liên kết O-O kém bền và dễ bị phân hủy thành H2O và O2. Nhiều người nhầm nó là axit mạnh nhưng có độ pH gần trung tính. Trên thực tế, Hydro peroxit là một axit yếu, tuy nhiên trong một số điều kiện thích hợp lại thể hiện lưỡng tính. Vậy H2O2 là axit hay bazơ? Hãy cùng Gia Hoàng tìm câu trả lời ngay trong nội dung của bài viết sau đây!
H2O2 là axit hay bazơ?
Về cơ bản, trong dung dịch nước, H2O2 thể hiện bản chất axit yếu với độ pH khoảng 4,5. Điều này do khả năng nhường Proton từ nhóm -OH nên nó chỉ hơi axit gần trung tính. Về khả năng phân li của sản phẩm rất ít nên không làm thay đổi được độ pH trong dung dịch. Trên thực tế, tính oxi hóa - khử của Hydro peroxit quan trọng hơn tính axit.
Khi ở trong dung dịch nước, H2O2 phân ly một phần để giải phóng ion H+ (Proton), tạo thành ion HO2-. Tuy nhiên, hằng số phân li axit (Ka) của nó rất nhỏ, cho thấy đây là axit yếu hơn cả nước trong một số thang đo. Thực tế khác hóa chất này lại có tính axit mạnh hơn nước một chút khi so sánh trực tiếp.
Vậy H2O2 là axit hay bazơ theo số liệu tham khảo cho thấy giá trị pKa cho thấy H2O2 axit hơn nước là 14, nhưng vẫn thuộc loại axit yếu. Điều đó nghĩa là oxy già công nghiệp dễ nhường Proton hơn nước nhưng mức độ phân li rất nhỏ. Vì thế, trong dung dịch loãng nó chỉ làm giảm pH nhẹ và không biểu hiện tính axit rõ ràng.
Do tính axit, H2O2 có khả năng phản ứng được với các bazơ mạnh tạo thành muối (Natri Hydroperoxide. Nhưng những muối này thường không bền và dễ bị thủy phân hay phân hủy. Vậy nên, nó thường được ứng dụng trong các quy trình tẩy trắng đặc biệt.
Xem thêm: Hoá chất ăn mòn là gì? Tìm hiểu tác hại, biện pháp an toàn trong công nghiệp
Với câu hỏi H2O2 là axit hay bazơ thì đây là một hợp chất lưỡng tính nên có cả tính axit yếu và bazo. Cụ thể nó đóng vai trò bazo bằng cách nhận H+ khi tác dụng với axit mạnh. H2O2 thường hoạt động như một chất oxy hóa mạnh tạo ra muối peroxit với bazơ mạnh.
Trong môi trường siêu axit như tiếp xúc với các axit mạnh (như HF hoặc các hệ siêu axit), H2O2 có thể sẽ bị proton hóa để tạo thành ion oxonium (H3O2+). Lúc này nó thể hiện tính bazo mạnh mẽ và tạo thành các hợp chất không ổn định. Quá trình này biến Hydro peroxit thành một tác nhân oxy hóa mạnh và không bền.
Về cơ bản H2O2 là tác nhân linh hoạt nhờ có khả năng chuyển đổi vai trò tùy theo độ pH. Đặc tính cho phép nó được ứng dụng rộng rãi từ khử kim loại, xử lý nước thải đến oxy hóa, tẩy trắng công nghiệp. Vì thế, sản phẩm có thể phản ứng linh hoạt trong tổng hợp hữu cơ và vô cơ.
Xem thêm: Hóa Chất Khử Màu Nước Thải: Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Ngành Dệt Nhuộm Hiệu Quả
Khi hiểu H2O2 là axit hay bazơ điều tiếp theo được quan tâm chính là chúng có ảnh hưởng như thế nào tới ứng dụng. Trên thực tế, tính axit rất yếu và gần trung tính giúp Hydro peroxit ít gây ăn mòn. Dẫu vậy, môi trường axit hoặc bazo có thể làm thay đổi tốc độ phân hủy cũng như oxi hóa. Do đó độ pH luôn cần phải được kiểm soát thật chặt chẽ khi sử dụng.
Đặc tính của H2O2 ảnh hưởng trực tiếp tới ứng dụng
Trong công nghiệp dệt nhuộm và giấy, H2O2 hoạt động hiệu quả nhất ở môi trường kiềm (pH 10 -11). Bởi lúc này ion HO2- (tác nhân tẩy trắng chính) được hình thành nhiều nhất. Ngược lại trong xử lý nước thải, việc điều chỉnh pH về môi trường axit rất cần thiết để kích hoạt phản ứng Fenton.
Ví dụ minh họa: Trong quá trình tẩy trắng bột giấy, NaOH được cho thêm vào để tạo ra môi trường kiềm. Điều này giúp cho H2O2 phân li mạnh hơn thành ion HO2- (Perhydroxyl) có khả năng tẩy trắng cao. Nhờ vậy, hiệu suất tẩy trắng được tăng cao mà vẫn hạn chế được phá hủy cấu trúc cellulose.
Khi hiểu H2O2 là axit hay bazơ bạn sẽ thấy những tính chất riêng để nó tham gia được phản ứng dù ở môi trường axit hay bazo. Đồng thời điều kiện pH có ảnh hưởng trực tiếp tới độ bền của thiết bị. Vậy nên, dù là axit yếu nhưng ở nồng độ cao H2O2 vẫn có khả năng ăn mòn nhất định với một số loại vật liệu. Việc hiểu rõ tình trạng axit sẽ giúp các kỹ sư lựa chọn được vật liệu lưu trữ như inox thụ động, hoặc nhựa HDPE và chất ức chế ăn mòn phù hợp.
Tính lưỡng tính ảnh hưởng trực tiếp tới độ bền và tính ăn mòn
Để trả lời H2O2 là axit hay bazo người ta thường nhận biết thông qua cách thử nghiệm. Trên thực tế, tính chất của Hydroperoxide sẽ được đo lường chủ yếu thông qua pH của dung dịch và phản ứng xảy ra. Cụ thể:
Phương pháp sử dụng máy đo pH và chất chỉ thị được dùng để đo lường và nhận biết H2O2. Trong dung dịch H2O2 thương mại thường có độ pH dao động từ 2.0 đến 4.5. Điều này không chỉ do tính axit tự nhiên mà còn do các nhà sản xuất thêm axit (như H3PO4). Qua đó giúp ổn định hóa chất cũng như ngăn chặn sự phân hủy.
Trên lý thuyết pH được tính từ hằng số axit trong điều kiện lý tưởng. Ngược lại pH trong thực tế phụ thuộc vào tạp chất, nồng độ và môi trường dung dịch. Trong công nghiệp người ta thường để dung dịch pH thấp và thêm axit ổn định vào H2O2 để hạn chế phân hủy và phản ứng phụ. Do đó pH thực tế thấp hơn nhiều so với pH tính toán theo sự cân bằng axit - bazo.
Qua bài viết nêu trên của Gia Hoàng mong rằng bạn đọc đã có câu trả lời H2O2 là axit hay bazo. Như vậy, có thể thấy nó là một axit yếu với tính chất lưỡng tính đặc trưng. Trong công nghiệp, vì bản chất axit yếu nên khi sử dụng H2O2 cần kiểm soát độ pH để không ảnh hưởng đến sự ổn định, an toàn và hiệu quả.
